Przejdź do treści

Prace badawczo-rozwojowe

Zaplecze techniczne i naukowo-badawcze polskiej energetyki jądrowej

W Polsce od lat działają instytuty badawcze i ośrodki zajmujące się pracami naukowymi nad pokojowym wykorzystaniem energii jądrowej, takie jak: Narodowe Centrum Badań Jądrowych, Instytut Chemii i Techniki Jądrowej, Instytut Fizyki Jądrowej PAN i inne. W latach 70. i 80. XX w. prowadziły one zaawansowane prace na rzecz rozwoju energetyki jądrowej w Polsce.

Również obecnie bardzo ważnymi podmiotami, podejmującymi działania w obszarze rozwoju energetyki jądrowej są polskie jednostki naukowe (instytuty badawcze, instytuty naukowe PAN oraz uczelnie wyższe).

Zgodnie z wytycznymi MAEA i doświadczeniami innych państw rozwijających energetykę jądrową istotne jest posiadanie zaplecza naukowo-badawczego zapewniającego wsparcie merytoryczne dla państwowego dozoru jądrowego i administracji rządowej w procesie wydawania zezwoleń na budowę i rozruch obiektów energetyki jądrowej oraz podczas późniejszej eksploatacji i likwidacji tych obiektów. Chodzi tu przede wszystkim o taką działalność ekspercką na rzecz wymienionych interesariuszy, której służby publiczne nie są w stanie samodzielnie zrealizować, między innymi w zakresie:

  • bezpieczeństwa jądrowego,
  • ochrony radiologicznej,
  • monitoringu radiologicznego,
  • badań materiałów i urządzeń do instalacji jądrowych,
  • pracy instalacji jądrowych,
  • cyklu paliwowego,
  • kształcenia kadr oraz
  • informacji i edukacji społecznej.

Wytyczne MAEA dopuszczają różne rozwiązania organizacyjne, w zależności od uwarunkowań historycznych i potencjału naukowo-badawczego danego kraju.

Ustawa - Prawo atomowe przewiduje możliwość wykorzystania laboratoriów i organizacji eksperckich, autoryzowanych przez Prezesa PAA, w toku oceny wniosku o wydanie zezwolenia na wykonywanie działalności polegającej na budowie obiektu jądrowego, w przypadku kontroli wykonawców i dostawców systemów oraz elementów konstrukcji i wyposażenia elektrowni jądrowej, a także wykonawców prac prowadzonych przy budowie, wyposażeniu i likwidacji elektrowni oraz podczas kontroli eksploatacji elektrowni. Autoryzację mogą uzyskać laboratoria i organizacje eksperckie:

  • niebędące projektantami, wytwórcami, dostawcami, instalatorami lub przedstawicielami podmiotów zaangażowanych w projektowanie, budowę lub eksploatację elektrowni jądrowej,
  • mające do dyspozycji niezbędny personel i odpowiednie wyposażenie umożliwiające właściwe przeprowadzenie zadań technicznych związanych z kontrolą,
  • których pracownicy odpowiedzialni za kontrole posiadają niezbędną wiedzę i doświadczenie w przeprowadzaniu kontroli,
  • gwarantujące bezstronne przeprowadzenie kontroli.

Ze względu na realizowany w Polsce w latach 70. i 80. XX wieku program energetyki jądrowej, mimo jego zaprzestania na czas kolejnych dwóch dekad, w kilkunastu instytucjach naukowych i badawczych w kraju istnieją zespoły naukowców i techników posiadających kwalifikacje we wspomnianym wyżej zakresie. Dotyczy to zwłaszcza ochrony radiologicznej i monitoringu radiologicznego, który od początku lat 80. jest systemowo rozwijany, a także, w mniejszym stopniu, w pozostałych dziedzinach szeroko rozumianej atomistyki. Należy zadbać o maksymalne wykorzystanie tego potencjału i rozwój krajowych kompetencji, korzystając również ze współpracy wyspecjalizowanych organizacji zagranicznych.

Aby współpraca z organizacjami wsparcia dawała oczekiwane rezultaty, niezbędne jest wykształcenie odpowiednich kompetencji państwowego dozoru jądrowego jako fachowego i profesjonalnego zamawiającego i odbiorcy zewnętrznych usług eksperckich. Stąd niezbędne jest odpowiednie zaplanowanie rozwoju zasobów ludzkich w Państwowej Agencji Atomistyki w tym zakresie.

Z myślą o wzmocnieniu krajowych podmiotów mogących zapewniać wsparcie dla dozoru jądrowego i administracji rządowej przy wdrażaniu energetyki jądrowej oraz późniejszej eksploatacji i likwidacji obiektów energetyki jądrowej uruchomiony został w 2012 roku strategiczny projekt badawczy Narodowego Centrum Badań i Rozwoju „Technologie wspomagające rozwój bezpiecznej energetyki jądrowej” dotyczący realizacji 10 zadań badawczych za kwotę 50 mln zł.

Zadania te obejmują tematy takie jak:

 

  • analiza możliwości i kryteriów udziału polskiego przemysłu w rozwoju energetyki jądrowej, 
  • rozwój metod zapewnienia bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej (BJiOR) dla bieżących i przyszłych potrzeb energetyki jądrowej, 
  • czy też perspektywiczne zadanie - rozwój wysokotemperaturowych reaktorów do zastosowań przemysłowych. 

Po przeprowadzeniu oceny wspomnianych zadań badawczych, zrealizowanych w ramach strategicznego programu badawczego pod kątem ich użyteczności dla wdrażania energetyki jądrowej w Polsce, należy rozważyć przygotowanie kolejnej edycji projektu, w której uwzględnione zostaną oczekiwania administracji rządowej i dozoru jądrowej m.in. w perspektywie przyszłego zapotrzebowania na zewnętrzne usługi eksperckie.

 

Treści publikowane w portalu dostępne są na warunkach określonych w licencji Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0, z wyjątkiem przypadków gdy zastrzeżono inaczej.
ul. Krucza 36/Wspólna 6, 00-522 Warszawa, email: me@me.gov.pl